Advies bij nieuwbouw en verbouwplannen

Wat is de Wkb en wat betekent dat voor je bouwplannen?

De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is sinds 1 januari 2024 van kracht en heeft het bouwproces in Nederland wezenlijk veranderd. Waar de gemeente voorheen een groot deel van de technische toetsing deed, ligt die verantwoordelijkheid nu deels bij de markt zelf. Dat klinkt als een technische wijziging, maar in de praktijk raakt het vrijwel elk bouwproject.

Wat is de Wkb?

De Wkb is ingevoerd om de kwaliteit van bouwwerken te verbeteren en om opdrachtgevers beter te beschermen. In plaats van alleen vooraf toetsen, ligt de nadruk nu meer op controle tijdens én na de bouw. Het uitgangspunt is simpel: niet alleen plannen beoordelen, maar ook aantoonbaar maken dat het gebouw daadwerkelijk volgens de regels is gerealiseerd.

De wet bestaat uit twee delen die allebei impact hebben op je project:

1. Het eerste deel gaat over het vergunningtraject. Dit wordt ook wel het publiekrechtelijke deel genoemd. Hierbij verschuift de technische controle van de gemeente naar een onafhankelijke kwaliteitsborger. De gemeente blijft wel betrokken bij zaken zoals ruimtelijke ordening en welstand.

2. Het tweede deel gaat over de afspraken tussen jou en de aannemer. Dit is het privaatrechtelijke deel. Hierin zijn de regels rondom aansprakelijkheid en het opleverdossier aangescherpt. De aannemer is bijvoorbeeld langer verantwoordelijk voor gebreken die pas na oplevering zichtbaar worden.

Wat verandert er concreet?

De grootste verandering zit in hoe kwaliteit wordt gecontroleerd en vastgelegd. Bij een deel van de bouwprojecten werk je niet meer met een traditionele vergunning voor de technische bouwactiviteit, maar met een melding. Daarbij moet je een kwaliteitsborger inschakelen. Deze beoordeelt vooraf de risico’s en controleert tijdens de bouw of alles volgens de regels gebeurt. Gedurende het bouwproces moet je informatie verzamelen en vastleggen. Denk aan foto’s, keuringen, berekeningen en technische details. Aan het einde van het project wordt dit samengebracht in een dossier. Pas als dat dossier compleet is en de kwaliteitsborger een verklaring afgeeft, mag het gebouw in gebruik worden genomen. Daarnaast is er het opleverdossier richting jou als opdrachtgever. De aannemer moet laten zien dat het werk voldoet aan de afspraken. Dat betekent dat je na oplevering beter inzicht hebt in wat er is gebouwd en hoe het onderhouden moet worden.

Wanneer geldt de Wkb?

De Wkb geldt sinds 1 januari 2024, maar wordt gefaseerd ingevoerd. Het deel met de kwaliteitsborger geldt nu vooral voor nieuwbouwprojecten in de zogenoemde gevolgklasse 1. Dat zijn bouwwerken met een relatief laag risico, zoals grondgebonden woningen en kleinere bedrijfspanden. Het deel over aansprakelijkheid en het opleverdossier geldt breder. Dat heeft invloed op vrijwel alle bouwprojecten, dus ook bij verbouwingen of kleinere aanpassingen.

Wat betekent dit voor jou?

Voor jou als ondernemer verandert er vooral iets in hoe je een bouwproject moet organiseren. Het is niet meer voldoende om een goed plan te hebben en een aannemer te selecteren. Je moet ook zorgen dat het hele proces goed wordt vastgelegd en dat alle betrokken partijen weten wat er van hen verwacht wordt. Dat begint al bij het ontwerp. Keuzes die daar worden gemaakt, moeten later onderbouwd kunnen worden. Tijdens de bouw moet je zorgen dat informatie wordt verzameld en gedeeld. En bij oplevering moet het dossier compleet zijn. Als dat niet goed gebeurt, kan dat vertraging opleveren. In het uiterste geval mag een gebouw niet in gebruik worden genomen.

Waarom goede begeleiding belangrijker wordt

De Wkb vraagt om structuur en overzicht. Niet alleen technisch, maar vooral in het proces.

In de praktijk zien we dat bouwprojecten complexer worden doordat:

• meer partijen betrokken zijn

• verantwoordelijkheden verschuiven

• documentatie belangrijker wordt

• en de gevolgen van fouten groter zijn

Juist daarom is het belangrijk om vanaf het begin grip te hebben op het proces. Met de juiste begeleiding zorg je dat alle stappen op elkaar aansluiten. Dat voorkomt discussies achteraf en zorgt dat je project soepel doorloopt, van eerste plan tot oplevering. De Wkb is dus geen extra stap naast je bouwproject. Het is een andere manier van werken die door het hele traject heen loopt. Wie dat vanaf het begin goed meeneemt, voorkomt verrassingen en houdt controle over planning, kosten en kwaliteit.