Een lagere energierekening, minder mestafzet en meer grip op je bedrijfsvoering. Dat is vaak het beeld bij mestvergisting. Maar hoe pakt dat in de praktijk uit? Bij maatschap Ten Have in Zieuwent draait sinds oktober een installatie op basis van rundvee- en varkensmest. De eerste maanden laten zien wat zo’n systeem daadwerkelijk oplevert en wat het vraagt.
Op het gemengde bedrijf met 90 melkkoeien en 500 zeugen komt veel samen: een constante meststroom, een continue energievraag en de mogelijkheid om warmte direct te benutten. Juist die combinatie maakt het interessant om verder te kijken dan alleen de techniek.
De installatie bestaat uit een vergister, twee WKK’s en een systeem voor mestscheiding en stikstofstrippen. Daarmee wordt biogas omgezet in elektriciteit en warmte, die grotendeels op het eigen bedrijf worden gebruikt. De verwachte elektriciteitsproductie ligt rond de 280.000 kWh per jaar, vrijwel gelijk aan het eigen verbruik. Daarmee komt het bedrijf dicht bij volledige zelfvoorzienendheid. “De kracht van dit soort projecten zit in de balans,” licht Tom Baak, adviseur financieel management bij DLV Advies, toe. “De productie van energie moet aansluiten bij het verbruik op het bedrijf. Op het moment dat dat klopt, ontstaat er rust in de exploitatie en ben je minder afhankelijk van externe factoren zoals energieprijzen.” Ook de warmte krijgt een duidelijke functie op het erf. Die wordt ingezet om het vergistingsproces stabiel te houden, de stikstofstripper op temperatuur te brengen en de stallen te verwarmen. In de winterperiode bleek al dat de warmtevraag van de biggenstal grotendeels met eigen energie kan worden ingevuld.
De stap van ontwerp naar praktijk blijkt geen kwestie van ‘aanzetten en lopen’. Juist in de eerste maanden komt het aan op afstellen en bijsturen. Een belangrijk inzicht is het belang van dagverse mest. Hoe sneller en consistenter de mest in de vergister komt, hoe beter de gasproductie. Bij de melkveetak is dat goed georganiseerd, maar bij de varkensstallen ligt daar nog ruimte voor verbetering. “Op papier klopt zo’n installatie vaak al,” zegt Rick Kanters, specialist monomestvergisting bij DLV Advies. “Maar in de praktijk zie je dat details in de bedrijfsvoering, zoals mestaanvoer en temperatuur, bepalend zijn voor het uiteindelijke rendement. Daar zit ook de grootste optimalisatieslag in het eerste jaar.” Ook andere onderdelen vroegen in de opstartfase aandacht, zoals het stabiel krijgen van de vergister en het goed benutten van de restwarmte. Gaandeweg ontstaat meer balans en begint het systeem stabieler te draaien.
Naast energieproductie verandert ook de manier waarop met mest wordt omgegaan. Jaarlijks wordt ongeveer 5.500 m³ mest verwerkt, afkomstig van zowel rundvee als varkens. Na vergisting en bewerking ontstaan verschillende stromen, waaronder een geconcentreerde stikstofstroom (Renure). Deze kan, afhankelijk van regelgeving, worden ingezet als kunstmestvervanger. “Juist die combinatie van energie en nutriënten maakt het interessant,” aldus Tom. “In de berekeningen nemen we dat soort voordelen bewust voorzichtig mee. Maar in de praktijk zie je dat ondernemers daar steeds meer waarde uit halen, zeker met de huidige prijzen voor kunstmest en mestafzet.” Dit geeft ondernemers meer mogelijkheden om gerichter te bemesten en minder afhankelijk te worden van externe inputs.
De totale investering ligt rond de €850.000. De financiering is opgebouwd rondom de SDE++-regeling voor elektriciteit en warmte, aangevuld met een provinciale subsidie voor de stikstofstripper. “De SDE++ vormt in de meeste gevallen de basis onder de financiering,” legt Tom uit. “Andere opbrengsten, zoals besparingen op gas, kunstmest en mestafzet, zien we als aanvullende voordelen. Die maken het project vaak sterker, maar daar wil je je financiering niet volledig van afhankelijk maken.” De terugverdientijd wordt ingeschat op circa zes jaar. Hoe die zich ontwikkelt, hangt sterk af van marktontwikkelingen en regelgeving. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat de installatie op meerdere fronten bijdraagt aan het bedrijfsresultaat.
De ervaring bij Ten Have laat zien dat mestvergisting vooral interessant wordt als meerdere puzzelstukjes tegelijk passen: een constante meststroom, een passende energievraag en mogelijkheden om warmte en nutriënten te benutten. “Het is geen standaardoplossing die je overal kunt kopiëren,” zegt Rick. “Het begint altijd met de vraag: past dit bij het bedrijf? Pas daarna ga je rekenen en ontwerpen. Als die basis klopt, kun je dit soort systemen echt laten werken.”
Waar het project begon als een stap richting energie-neutraliteit, verschuift de focus nu naar optimalisatie. De installatie draait, de eerste besparingen worden zichtbaar en er ontstaat steeds meer inzicht in hoe het systeem het beste presteert. Daarmee verandert ook het verhaal: van een plan op papier naar een werkend systeem op het erf, met lessen die direct toepasbaar zijn voor andere ondernemers die dezelfde stap overwegen. Wil je dat een van onze adviseurs eens op jouw erf kijkt naar de mogelijkheden? Vul onderstaand formulier in en we nemen contact met je op.
Dit artikel is in aangepaste vorm overgenomen van www.boerenbusiness.nl.
Drie ondernemers uit de Bommelerwaard onderzoeken de mogelijkheden voor een gezamenlijk biogascluster, waarbij warmte en CO₂ lokaal tussen bedrijven worden...
Lees verderWil je als (plattelands)gemeente concrete stappen zetten in het warmteprogramma? Kijk dan eens naar mestvergisting. Dit biedt een interessante oplossingsrichting...
Lees verder