Halverwege het jaar: ligt jouw mestboekhouding nog op koers?

Publicatiedatum: 03 augustus 2026

Het eerste halfjaar zit erop. Een goed moment om niet alleen de financiële cijfers erbij te pakken, maar ook je mestboekhouding. Want hoeveel mest heb je inmiddels afgevoerd? Hoeveel stikstof en fosfaat zijn daarmee van je bedrijf afgegaan? En past de ontwikkeling van je veestapel nog binnen je beschikbare fosfaatrechten? Door nu de balans op te maken, houd je nog voldoende tijd over om bij te sturen. Wacht je tot het einde van het jaar, dan zijn de mogelijkheden vaak beperkt.

Bij het beoordelen van je mestboekhouding draait het niet alleen om het aantal tonnen mest dat je hebt afgevoerd. Minstens zo belangrijk zijn de gehalten aan stikstof en fosfaat. Die bepalen hoeveel mineralen daadwerkelijk je bedrijf hebben verlaten. Leg daarom de actuele cijfers eens naast elkaar. Hoeveel fosfaat en stikstof produceer je naar verwachting op basis van je huidige veestapel en melkproductie? En hoeveel heb je daadwerkelijk afgevoerd? Kloppen die cijfers met elkaar of ontstaat er een verschil dat je later in het jaar nog moet opvangen? Goed is om ook de hoeveelheid mest die je naar verwachting nog moet afvoeren en de eindvoorraad te waarderen met de gemiddelde gehalten van de mest die je al hebt afgevoerd. Zo krijg je een realistischer beeld van de mineralenbalans aan het einde van het jaar. Door deze vergelijking nu te maken, krijg je een goed beeld van de mineralenbalans op je bedrijf.

Veestapel en melkproductie hebben invloed

De mestproductie op je bedrijf verandert mee met je bedrijfsvoering. Meer dieren of een hogere melkproductie hebben direct invloed op de hoeveelheid stikstof en fosfaat die wordt geproduceerd. Zijn er meer dieren aanwezig dan aan het begin van het jaar? Of produceren je koeien meer melk dan verwacht? Dan kan ook de berekende excretie anders uitvallen. Dat heeft gevolgen voor de hoeveelheid mest die je moet afzetten en voor de benutting van je fosfaatrechten. In de praktijk zien we dat veel bedrijven de afgelopen maanden meer melk hebben geproduceerd dan verwacht. Daardoor komen zij mogelijk in een hogere fosfaatklasse terecht, wat betekent dat meer fosfaatrechten nodig zijn. Tegelijkertijd leidt een hogere fosfaatklasse, wanneer je niet deelneemt aan de BEX, ook tot een hogere stikstofexcretie. Controleer daarom regelmatig of de actuele dieraantallen en productie nog aansluiten bij de uitgangspunten waarmee je eerder hebt gerekend.

Voorkom verrassingen aan het einde van het jaar

Als je de mestboekhouding pas aan het einde van het jaar bekijkt, dan blijkt soms dat er nog meer mest moet worden afgevoerd of dat de benutting van de fosfaatrechten anders uitpakt dan verwacht. Op dat moment is bijsturen vaak lastiger en duurder. "Veel ondernemers kijken pas aan het einde van het jaar naar hun mestboekhouding, terwijl je halverwege het jaar juist nog kunt bijsturen", zegt Sandra Wilgenhof Bruil van het team Mest en Mineralen bij DLV Advies. "Door de actuele cijfers naast elkaar te leggen, zie je op tijd of extra mestafvoer nodig is en of je nog binnen je fosfaatrechten blijft."

Welke cijfers zet je op een rij?

Een tussentijdse controle hoeft niet ingewikkeld te zijn. Zet de volgende gegevens naast elkaar:

  • hoeveel mest je tot nu toe hebt aan- en afgevoerd
  • welke gehalten aan stikstof en fosfaat daarbij horen
  • hoeveel dieren gemiddeld aanwezig zijn
  • hoeveel melk je tot nu toe hebt geproduceerd
  • hoeveel fosfaat je daarmee naar verwachting hebt geproduceerd
  • of dat past binnen je beschikbare fosfaatrechten
  • hoeveel mest je naar verwachting nog moet afvoeren

Met deze informatie zie je snel of je bedrijf nog op koers ligt of dat het verstandig is om nu al maatregelen te nemen.

Grip op je mineralen

Je mestboekhouding is meer dan een administratieve verplichting. Het is een praktisch hulpmiddel om inzicht te krijgen in de mineralenstromen op je bedrijf. Door halverwege het jaar de balans op te maken, weet je waar je staat en kun je tijdig bijsturen. Zo voorkom je verrassingen aan het einde van het jaar en houd je grip op je mestafzet, je mineralenbenutting en de benutting van je fosfaatrechten.

Wil je weten of jouw mestboekhouding nog op koers ligt?

Vul onderstaand formulier in. Een van onze adviseurs van Team Mest en Mineralen neemt contact met je op om samen de stand van zaken door te nemen. Zo weet je op tijd of bijsturen nodig is en voorkom je verrassingen aan het einde van het jaar.
 

Video: Wat leren praktijkproeven ons over mest, gewaskeuze en samenwerking?

Wat gebeurt er als je maïs niet bemest? Welke gewassen passen binnen een toekomstbestendig bouwplan? En waar liggen kansen wanneer melkveehouders...

Lees verder

REFARM zet volgende stap in fosforterugwinning - video

11 maanden lang draaide de pilotinstallatie van het REFARM-project op het melkveebedrijf van de familie Broekroelofs. In deze praktijkomgeving is...

Lees verder

Meer nieuws