Brabantse varkenshouders onder druk door latente stikstofruimte

Noord-Brabant voert al sinds 2017 een strenger stikstofbeleid dan andere provincies. In 2024 moesten veel varkenshouders extra investeren om aan de eis van 85% ammoniakreductie te voldoen. Tegelijkertijd zijn nieuwe natuurvergunningen nauwelijks haalbaar en is intern of extern salderen niet mogelijk. Heb je een natuurvergunning voor een stal die nog niet is gebouwd, of staan er al langer geen dieren meer in een stal? Dan bestaat het risico dat de bijbehorende stikstofruimte wordt ingetrokken. Ondernemers die juist willen verduurzamen, bijvoorbeeld door over te stappen op welzijnsvriendelijkere kraamhokken of innovatieve emissiearme technieken, krijgen geen helder antwoord van de provincie op de vraag of zij hun latente ruimte mogen behouden. In de praktijk lijkt het antwoord vaker ‘nee’ dan ‘ja’.

Bouwen met oude vergunning voelt als enige optie

Door deze onduidelijkheid ontstaat een ongewenste situatie: bouwen of dieren plaatsen volgens een verouderde vergunning lijkt vaak de enige manier om stikstofruimte veilig te stellen. Dat botst met ambities op het gebied van dierenwelzijn en innovatie. Jeroen van Boxmeer, adviseur vergunningen bij DLV Advies, ziet de onzekerheid dagelijks terug bij klanten: “Veel ondernemers willen vooruit, maar weten niet waar ze aan toe zijn. Juist bedrijven die willen investeren in betere stalsystemen lopen nu vast.”

Breng je vergunningen goed in beeld

Volgens Van Boxmeer begint elke vervolgstap met overzicht. “Het is belangrijk om scherp te hebben welke vergunningen je nu hebt en wat de status daarvan is. Als je weet welke puzzelstukjes er liggen, kun je straks (zodra er weer beweging komt) beter bepalen welke stappen nodig zijn voor de ontwikkeling van je bedrijf.” De provincie legde in juli 2024 bovendien een verplichting op voor oudere stallen om emissiearm te worden, vaak via een luchtwasser. Veel bedrijven dienden wel een vergunningaanvraag in, maar kregen nog geen toestemming. Daardoor zitten ondernemers klem: wel investeren of wachten, met in beide gevallen het risico op overtreding.

Veel onrust en inspraak

Het voornemen om latente stikstofruimte in te trekken zorgt voor veel emotie in de sector. Dat blijkt ook uit het grote aantal zienswijzen op de Brabantse omgevingsverordening. DLV Advies diende namens klanten 69 zienswijzen in. De maatregel raakt vooral ondernemers die willen bouwen of uitbreiden, terwijl de voorwaarden nog altijd niet helder zijn. Bezwaar maken tegen de omgevingsverordening is niet mogelijk, maar inspraak wel. Naar aanleiding daarvan heeft de provincie enkele aanpassingen voorgesteld, al is het intrekken van latente ruimte nog niet van tafel.

Wat betekent dit concreet?

Heb je nu een natuurvergunning voor een nieuwe stal, dan geldt in de praktijk dat realisatie vóór 1 juli 2026 nodig is om intrekking van stikstofruimte te voorkomen. Daarbij moeten de stal én de dierbezetting daadwerkelijk zijn gerealiseerd; alleen een vergunningaanvraag is onvoldoende. Afwijken van de vergunde bouw blijft mogelijk, maar vraagt om snelle opvolging met een nieuwe vergunningaanvraag. Door lange doorlooptijden en volle dossiers bij de provincie is afwachten geen realistische strategie.

Innovatie en welzijn onder druk

Het steeds veranderende beleid remt innovatie in de Brabantse varkenshouderij. Terwijl er landelijk afspraken zijn gemaakt over dierenwelzijn en verduurzaming, lopen ondernemers in Brabant vast in procedures. Tegelijkertijd is krimp van de sector geen logisch gevolg van het beleid: het stelsel van dierrechten en opkoopregelingen zorgt al voor minder varkens. Juist voor toekomstgerichte concepten is ammoniakruimte nodig.

Latente ruimte als financieel risico

Bij financieringsaanvragen nemen banken de vergunningensituatie nadrukkelijk mee in hun risicoanalyse. Latente stikstofruimte wordt daarin expliciet benoemd als onzekerheid. PAS-melders worden daarbij extra hard geraakt. Nieuwe vergunningen aanvragen zonder eerst bestaande ruimte te benutten, brengt op dit moment grote risico’s met zich mee.

Meedenken in een complexe realiteit

DLV Advies begeleidt varkenshouders bij het in kaart brengen van vergunningen, het beoordelen van risico’s en het maken van strategische keuzes binnen de huidige kaders. Niet met snelle antwoorden, maar met realistische scenario’s die passen bij jouw bedrijf en toekomstplannen. Wil je weten wat de mogelijke gevolgen zijn voor jouw situatie of hoe je je positie kunt versterken in 2026, dan is een goed gesprek vaak de eerste stap. Vul onderstaand formulier in en we nemen contact met je op.

Dit artikel is in aangepaste vorm overgenomen van www.boerderij.nl.