Doelsturen: ‘Kansen blijven liggen zolang de overheid niet erkent wat boeren al kunnen’

Het onderzoek werd gehouden na de presentatie van het startpakket, waarmee het kabinet-Schoof Nederland van het stikstofslot wilde halen. Doelsturing is daarbij een van de pijlers onder het emissiebeleid van landbouwminister Femke Wiersma. Het moet nog blijken of zij – na het opstappen van de PVV uit de coalitie – deze plannen voort kan zetten. 

Worsteling met borging en juridische inpassing van de behaalde reductie 

Het kabinet legt het stikstofreductiedoel voor de landbouw op 42 tot 46 procent in 2035, ten opzichte van 2019. Uit de enquête blijkt dat veel boeren nog ongewis zijn over wat doelsturing op een emissieplafond precies betekent voor hun bedrijf. Ze vrezen dat doelsturing nog complexer is dan het huidige systeem. Vooral de vrees voor meer administratie maakt ze voorzichtig het te omarmen. DLV Advies begeleidt een aantal vergunningaanvragen die zijn gebaseerd op doelsturing. Die bedrijven weten hun emissie met managementmaatregelen voldoende te reduceren om aan de voorwaarden te voldoen, zegt Harm. "Het probleem is dat gemeenten en provincies worstelen met de borging en juridische inpassing van de behaalde reductie. Dat is het grootste gemis. Het reductiepotentieel dat boeren met managementmaatregelen kunnen halen, wordt niet erkend."

Behalen van gestelde reductiedoel niet ingewikkeld of duur

De stikstofimpasse stopt de modernisering van de landbouw, terwijl het een stimulans kan zijn, stelt Harm. "Het behalen van het gestelde reductiedoel vergt geen ingewikkelde of dure innovaties. Het is een kwestie van netjes en hygiënisch werken in de stal en op het land, en aanpassingen in het voerspoor", zegt hij, doelend op onder meer het schoonhouden van de stalvloer, het regelmatig besproeien daarvan, het mengen van de mest met water en voorkomen dat de mest in de put gaat rotten. "We moeten niet blijven vasthouden aan de RAV-lijst met technische ingrepen. Als de overheid erkent wat kan met stalmanagement, halen we morgen de doelen. Gemiddeld stoot een koeplaats in Nederland 13 kilo ammoniak per jaar uit. Maar de verschillen tussen bedrijven variëren tussen 6 en 25 kilo. Hier is veel winst te behalen, maar de inspanning van de boer wordt niet beloond en de reductie niet geregistreerd."

Belonen wat goed gaat 

Terwijl doelsturing juist kan bijdragen aan het belonen van ondernemers die vooruitlopen. Dat vraagt om een systeem waarin je als boer zelf invloed hebt op je toekomst. Volgens Harm ligt de oplossing in de ondernemersruimte die op vrijwillige basis is te verdienen met goede prestaties: "Belonen via minder strenge normen voor het bouwplan of verruiming in de vergunning." Een pragmatische benadering van doelsturing zou uitkomst bieden: ruimte geven aan boeren die met verstand van zaken emissies reduceren, en een overheid die dit erkent én borgt. 

Dit artikel is in aangepaste versie overgenomen van NieuweOogst

Meer weten

Wilt u meer informatie over doelsturen of denkt u na over een doelvoorschriftenvergunning? Wij denken graag met u mee. Vul onderstaand formulier in, dan nemen wij contact met u op.