Extensiveren in de praktijk - twee melkveehouders aan het woord

Zuidelijke IJsselvallei

De gebiedscoöperatie Zuidelijke IJsselvallei is opgericht als reactie op de toenemende gronddruk in het gebied. Het streven van de coöperatie is het verbinden van agrarische ondernemers en gezamenlijk optrekken in de transitie naar een meer natuurinclusieve bedrijfsvoering. Met veel kennis van bodem, teelt, waterhuishouding, flora en fauna speelt de coöperatie een belangrijke rol in gebiedsprocessen zoals het Gelders Programma Landelijk Gebied.

Bart Lubbers – Arnhem, 180 koeien, deelnemer extensiveringsregeling

Wat was uw bedrijfssituatie?
Bart: “Dankzij twee stoppende buurmannen kon ik in grond uitbreiden, van 150 naar ruim 180 hectare. Krimpen in koeien was geen optie – we hebben nog maar kortgeleden, in 2023, een nieuwe grote zuivelhal gebouwd.”

Wat waren de uitdagingen op het gebied van grond, voer en veestapel voor deelname aan de extensiveringsregeling?
Bart: “Geen kunstmest mogen gebruiken. Daarom ben ik begonnen met het uitrijden van compost. Daardoor kon de bodem in mei nog aardig vocht vasthouden. Drijfmest droogt op – de meststoffen komen pas vrij bij voldoende vocht. Corrigeren kan echter niet zonder kunstmest. We gaan dus terug in graskwaliteit.”

Flink minder stikstof gebruiken dus. Wat zijn uw punten van zorg?
Bart: “Alles wat je doen kunt is erbij staan en het gras de grond uit kijken. Het gras schiet ook sneller. We hebben de tweede en derde snee daarom heel vroeg gemaaid, terwijl er niet veel op stond. Boeren van wie je wil pachten, weten ook wat je beurt. Dat drijft de pachtprijs op. Die € 1.600 per hectare heb je echt nodig.”

Zuid-Limburg

Het samenwerkingsverband in Zuid-Limburg omvat meerdere melkveehouders die allen extensiever werken. Het gebied is bijzonder kwetsbaar vanwege de nabijgelegen Natura 2000-gebieden, zoals de Meinweg en het Roerdal.

Rob Wolters – Vlodrop, 120 koeien, deelnemer extensiveringsregeling

Wat was uw bedrijfssituatie?
Rob: “Ik molk altijd 120 koeien op pakweg 90 hectare grond. Ik ben aangemerkt als piekbelaster op twee Natura 2000-gebieden: de Meinweg en het Roerdal. En onze gehele huiskavel valt binnen het Natuurnetwerk Nederland – alles om ons heen is al natuur. Ik ben 52, ik wilde niet stoppen en ook niet verkassen.”

Wat waren de uitdagingen op het gebied van grond, voer en veestapel voor deelname aan de extensiveringsregeling?
Rob: “Als piekbelaster kreeg ik een zaakgelastigde vanuit RVO. Die maakte ons attent op de extensiveringsregeling. Koeien wegdoen zag ik niet zitten, maar ik heb 26 hectare extra kunnen pachten van de provincie, en van particulieren en collega’s. Maar ik mag nu geen stikstofkunstmest meer gebruiken.”

Flink minder stikstof gebruiken dus. Wat zijn uw punten van zorg?
Rob: “Het enige waar ik me zorgen over maak, is de kwaliteit van het ruwvoer. Want we mogen maximaal 150 kilo stikstof toedienen en enkel uit dierlijke mest, en ook niet meer dan die 150 kilo produceren en afvoeren. Onze koeien geven gemiddeld ruim 8.500 kilo melk, en minder moet dat niet worden.”

Vooruitblik

De eerste ervaringen van de extensiveringsgroepen laten zien dat boeren creatief moeten omgaan met mestgebruik, voederwinning en grondbeheer. Tegelijkertijd helpt samenwerking binnen coöperaties en groepen om kennis en oplossingen uit te wisselen.

In 2026 wordt een nieuwe ronde van de extensiveringsregeling geopend. Tot die tijd begeleidt DLV Advies de huidige groepen in hun omschakeling naar een extensievere en duurzamere melkveehouderij.

Dit artikel is in aangepaste vorm overgenomen van Elite

De extensiveringsregeling wordt gefinancierd door ELFPO Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.