Gewicht bepaalt staalconstructie van bewaarschuur

Een goed doordacht ontwerp levert in vrijwel alle gevallen meerwaarde op. Slim ontwerpen bespaart kosten, zonder concessies aan veiligheid. Maar waarop kun je besparen, en op welke onderdelen moet je juist niet beknibbelen? Harrie legt uit waar de aandachtspunten liggen. 

Nieuwe constructie voor elk project

Voor elk bouwproject moet een constructeur een nieuwe staalconstructie doorrekenen. Daarbij wordt gekeken naar alle krachten die op het gebouw inwerken: het gewicht van het dak, zonnepanelen, verdampers, sneeuwbelasting en winddruk. Ook bij bewaarplaatsen met losgestorte producten moet de druk van het product in de berekeningen worden meegenomen. Sinds 2012 wordt gewerkt met Europese rekenregels, de zogeheten Eurocodes. Nederland is daarbij opgedeeld in drie windgebieden. Windgebied 1 (de noordelijke helft van Noord-Holland en de Waddeneilanden) kent de hoogste winddruk. Gebouwen in deze regio moeten dus sterker geconstrueerd worden dan bijvoorbeeld in Brabant, dat in windgebied 3 valt.

Veiligheidsklassen bepalen eisen

Daarnaast zijn er drie veiligheidsklassen (CC1 t/m CC3) die afhangen van de gebruiksfunctie van het gebouw. Agrarische gebouwen vallen meestal onder CC1, de lichtste categorie. Voor gebouwen waar veel mensen samenkomen, zoals kantoren (CC2), gelden zwaardere eisen. “Zodra je een kantoor inpast in een agrarisch gebouw, moet het hele gebouw aan die zwaardere eisen voldoen. Daarom adviseren we vaak om een kantoor een eigen constructie te geven",  aldus Harrie.

Efficiënte spantafstand voorkomt verspilling

Voordat een constructeur aan de slag kan, moet de spantafstand worden bepaald. Een veelgemaakte fout is het zonder meer breder maken van een loods omdat dat toevallig uitkomt met de spantmaat. “Een halve meter extra lijkt aantrekkelijk, maar levert vaak geen bruikbare ruimte op, terwijl het wel extra investeringen vraagt in dak en vloer", waarschuwt de projectleider. Ook de positie en breedte van deuren zijn bepalend. Een brede deur in de zijgevel vereist vaak een spantafstand groter dan 5 meter, of het toepassen van een portaalconstructie op die plek. Gek genoeg denken veel boeren dat een portaal duurder is, terwijl juist een grotere spantafstand vaak eenvoudiger én goedkoper is.

Materiaalkeuze: hout of staal?

Houten gordingen zijn meestal 10 tot 15 procent goedkoper dan stalen varianten, zolang de overspanning niet te groot is. Ze isoleren bovendien beter, wat koudebruggen voorkomt. Voor overspanningen boven de 5,5 meter zijn echter stalen gordingen nodig. Daarmee zijn spantafstanden tot 12 meter haalbaar.

De juiste balans

Bij het optimaliseren van de spantafstand spelen ook de hoogte van het gebouw en de windbelasting een rol. In de praktijk blijkt een afstand tussen de 4 en 5 meter ideaal: het maakt houten gordingen mogelijk en zorgt ervoor dat wandconstructies ook in hout uitgevoerd kunnen worden. Wanneer de overspanning de bepalende factor is, kunnen grotere spantafstanden soms zonder zwaardere profielen. Boven de 30 meter kan dit een flinke besparing opleveren. Zo levert het vergroten van een spantafstand van 5 naar 5,5 meter al snel €5.000 aan besparing op.

Slim omgaan met grote overspanningen

Bij een overspanning van 40 meter is het een logische gedachte dat de staalconstructie fors zwaarder en duurder wordt. Maar volgens Harrie valt dat mee: “De kosten per vierkante meter stijgen nauwelijks. En juist bij grote overspanningen valt nog veel te besparen door slim te ontwerpen.” Zo kan een staander midden onder het spant uitkomst bieden, mits deze functioneel geplaatst wordt, bijvoorbeeld tussen twee bewaarboxen of aan de rand van een gangpad. Hoe dichter die staander bij de nok geplaatst wordt, hoe meer staal er bespaard kan worden.
Bij een recent ontwerp van een kistenbewaring met 40 meter overspanning koos de constructeur van DLV Advies voor een spantafstand van 8 meter. Door een staander aan weerszijden van de centrale gang toe te passen, werd per spant maar liefst € 6.000 bespaard. Een alternatief met twee kappen van 20 meter bleek niet goedkoper en leverde bovendien extra risico op door de tussenliggende goot, waar condensatie en lekkage kunnen optreden.

De staalconstructie is een onmisbaar en bepalend onderdeel van elke bewaarschuur. Besparen kan zeker, maar alleen als het ontwerp slim en doordacht wordt gemaakt. De indeling van het gebouw, de gekozen materialen, en het correct inschatten van belastingen en krachten maken het verschil. “Een goed ontwerp betaalt zichzelf altijd terug,” besluit Harrie “En het zorgt er bovendien voor dat je bewaarschuur jarenlang veilig en functioneel blijft.”

Dit artikel is in aangepaste vorm overgenomen van LandbouwMechanisatie