Hoe is emissiereductie met vul- en wasplaats haalbaar in de praktijk?

Publicatiedatum: 28 oktober 2021

Het streven van de Nederlandse akkerbouw is ambitieus te noemen: in 2030 wil de sector koploper zijn in aantoonbare duurzame teeltmethoden. Emissies van gewasbeschermingsmiddelen zijn tot een minimum beperkt en akkerbouwproducten zijn residuvrij. Een van de speerpunten is het beperken van emissie van gewasbeschermingsmiddelen naar grond- en oppervlaktewater.

Wanneer je op het erf een spuitmachine vult of schoonmaakt kunnen restanten van bestrijdingsmiddelen door afspoeling, via riool of via de afvoer van regenwater terechtkomen in grond- en oppervlaktewater. Met praktische maatregelen kan de erfemissie enorm beperkt worden, maar hoe kunnen deze ook (financieel) haalbaar worden in de praktijk?

Slag gemaakt

In de achterliggende decennia is al een enorme slag gemaakt. Met name de veldemissie, verliezen die ontstaan tijdens het spuiten, is door verbetering van spuittechniek en aanhouden van spuitvrije zones langs de sloot enorm teruggedrongen. Daardoor vormt inmiddels de erfemissie, de verliezen die ontstaan op het erf bij vullen en reinigen van de spuitmachine, ongeveer 60% van de totale emissie. Door juist daar gerichte maatregelen te treffen kunnen de verliezen naar het oppervlaktewater nog eens enorm worden teruggebracht.

Geen prioriteit

Emissie van schadelijke stoffen treedt op bij het vullen, reinigen en stallen van de spuit. Een deel van deze activiteiten gebeurt buiten op het erf waardoor puntlozing in het oppervlaktewater kan plaatsvinden. “Een uitkomst wanneer deze werkzaamheden gecontroleerd op één plek, bij voorkeur overdekt, zouden plaatsvinden”, zegt Anne van Rossum, projectleider bouw bij DLV Advies en veelal betrokken bij de aanleg of advisering van vul- en wasplaatsen in de fruitteelt. Hij beaamt dat dit op veel bedrijven nog niet voldoende is ingericht. “Gezien de hoge investeringskosten die hiermee vaak gemoeid gaan, is het logisch dat dit niet bovenaan de prioriteitenlijst staat. Echter zijn er voor de investering in de aanleg van een zuiveringssysteem, subsidies en regelingen beschikbaar.”

Wasplaats met zuiveringssysteem

Maak de spuitmachine niet schoon op het erf als het proceswater vervolgens ongehinderd naar de sloot kan stromen. Hiervoor kan een wasplaats met zuiveringssysteem worden gebruikt. Bij aanleg van een wasplaats waar zowel machines waarmee gewasbeschermingsmiddelen zijn toegepast, als andere machines moet er aandacht zijn voor zowel de chemische bestanddelen in het proceswater als aan olie- en vetresten. Voor de laatste is een olie- en benzine afscheider systeem (OBAS) nodig. Anne: “Steeds meer telers vangen hun restvloeistof en waswater op en zuiveren de chemische bestanddelen hieruit met een Phytobac, biofilter of Heliosec. Zo’n zuiveringssysteem breekt de restanten chemische stoffen die nog in het proceswater zitten af. Bij grotere reststromen, bijvoorbeeld op een collectieve wasplaats, kan ook een reinigingsinstallatie worden gebruikt die inmiddels op vele glastuinbouwbedrijven worden gebruikt.”

Investering terugverdienen

De aanschaf van een wasplaats met zuiveringssysteem is kostbaar maar komt in aanmerking voor de fiscale regelingen voor duurzame stallen; Milieu-investeringsaftrek (MIA) en afschrijving op een door de ondernemer zelf te bepalen tijdstip (Vamil-regeling). Via de MIA kan er tot 36% van de investeringskosten afgetrokken worden van de fiscale winst en/of 75% van de investeringskosten kunnen variabel afgeschreven worden via de Vamil. “Een andere manier om de investering terug te verdienen is om de wasplaats met zuiveringssysteem voor derden toegankelijk te maken. Of deze met meerdere telers of binnen een coöperatie aan te leggen. Vanuit de wetgeving zijn er geen beperkingen op het gezamenlijk gebruik van wasplaatsen met zuivering. Een collectieve wasplaats is dus een prima idee om kosten te delen. Mogelijk komt een wasplaats of reinigingssysteem ook op de lijst van het Economisch Herstelfonds waarvan de investeringslijst binnenkort bekend wordt gemaakt. Dan zou 60%, of voor jonge landbouwers zelfs 75%, van de investering subsidiabel kunnen zijn", aldus Anne.

Gebruik de juiste wasplaats voor de juiste machine

Een slibvangput en olieafscheider werkt niet voor het afvangen van chemische stoffen. Gewasbeschermingsmiddelen komen dan alsnog in de sloot of het riool terecht. Waswater met gewasbeschermingsmiddelen dienen altijd apart te worden opgevangen en gezuiverd. Het is mogelijk een wasplaats aan te leggen die voor alle typen landbouwmachines geschikt is. Cruciaal is dat er dan twee afvalwaterstromen zijn, gescheiden door een tweewegklep; een stroom voor het afvalwater zonder gewasbeschermingsmiddelen en een stroom voor het water met gewasbeschermingsmiddelen. Is de wasplaats niet overdekt? Dan komt daar nog een derde waterstroom bij, namelijk het van de wasplaats afstromende regenwater.

Voorkom emissie tijdens het vullen

Door morsen bij het vullen kan geconcentreerd gewasbeschermingsmiddel in de sloot komen wat een aanzienlijke vervuiling kan veroorzaken. Anne: ”Een basale tip maar door altijd absorptiemateriaal bij de hand te hebben en deze, indien nodig, te gebruiken beperk je al een groot deel van de emissie. Op een vloeistofkerende vloer moet verplicht absorptiemateriaal beschikbaar zijn om eventueel gemorste vloeistof direct te kunnen opruimen. Ook is het belangrijk om tijdens het vullen een ruime afstand van de sloot te houden.” Er zijn momenteel gesloten vulsystemen in ontwikkeling, waarbij morsen is te voorkomen en de toepasser niet wordt blootgesteld aan het gewasbeschermingsmiddel. Na gebruik moet voorkomen worden dat de spuitmachine op een onverhard terrein of op een verharde plek wordt gestald vanwaar het regenwater naar de sloot of riolering stroomt of infiltreert in de bodem.

Belangrijkste wensen op een rij

Vragen over erfemissie? Of wilt u weten welk zuiveringssysteem het meest geschikt is voor uw bedrijf en of de investering (deels) vergoedt kan worden met een subsidie of regeling? “Laat u niet te veel leiden door de gestelde normen, maar zet eerst de belangrijkste wensen op een rij. Aan de hand daarvan kunnen wij nagaan of en welk zuiveringssysteem het beste bij u past”, adviseert Anne.

Onze adviseurs zijn bekend met zowel de systemen als de subsidieregelingen en kunnen u daarin ondersteunen of de subsidie aanvraag volledig voor u regelen.
 

Melkvee- en varkensbedrijf Kroese geeft invulling aan koerswijziging

In 2021 hield Erik Kroese naast melkvee 9.000 varkens verdeeld over vijf locaties. Met het oog op de toekomst bouwde hij de varkenstak naar 1.400...

Lees verder

Twijfel over effect emissie-arme stalvloeren

De Raad van State heeft geoordeeld: er is teveel twijfel over het effect van emissie-arme stalvloeren in koeienstallen. Vergunningen voor zeker twee soorten...

Lees verder

Meer nieuws

Onze adviseurs staan
voor u klaar

Wilt u onze nieuwsbrief ontvangen?


De nieuwsbrief van DLV Advies wordt een keer per maand verstuurd met de meest interessante en actuele ontwikkelingen in de agrarische sector. Incidenteel kunt u nieuws en informatie ontvangen in een extra nieuwsbrief. Uw persoonsgegevens worden conform onze privacyverklaring verwerkt.

* verplichte velden

Om u beter van dienst te kunnen zijn, maakt DLV Advies gebruik van cookies. Door op "Akkoord" te klikken of door gebruik te blijven maken van deze website, gaat u akkoord met het plaatsen van deze cookies. Lees meer over hoe wij cookies gebruiken in ons Privacybeleid