Ondernemersruimte behouden met emissiemanagement

Het melkveebedrijf van Reitsma is één van de 18 ‘onderzoeksbedrijven’ van het Netwerk Praktijkbedrijven. Sinds 2021 wordt bij deze bedrijven continu de concentratie van ammoniak, methaan en CO2 in de stal gemeten. Het doel is te onderzoeken wat haalbare en praktische managementmaatregelen zijn om ammoniak- en methaanemissie te reduceren. DLV Advies is één van de deelnemende kennisexperts aan het netwerk. Er zijn in totaal wel 100 melkveebedrijven aangesloten bij het Netwerk Praktijkbedrijven.

24/7 Meten 

In de stal wordt 24/7 de concentratie van ammoniak, methaan en CO2 gemeten. CO2 wordt gebruikt als tracergas, daarvan is de concentratie binnen en buiten bekend. Met het tracergas CO2 kan de ventilatie berekend worden en daarmee de emissie. Concentratie x ventilatie = emissie. Alles wat de stal in- en uit gaat qua voeding en bemesting wordt bijgehouden via een app. Iedere vijf weken worden de kuilen gemonsterd, om zo te zien wat er gevoerd wordt op dat moment. Mestmixen en mestrijden heeft ook invloed op de metingen. Als mest in beweging komt, resulteert dat in meer ammoniakemissie.

Ruw eiwit verlagen in het rantsoen

Tom legt uit: "Lager ruw eiwit (RE) voeren betekent het ruw eiwitgehalte in het rantsoen van de melkkoeien verlagen. Door minder ruw eiwit te voeren, vermindert de hoeveelheid eiwit die de koe niet verwerkt en via de urine afgeeft. Dat leidt tot minder ammoniakproductie. Als vuistregel houden we aan dat als je het RE-gehalte in het totaal rantsoen verlaagt met 1 gram, dit resulteert in 1% minder ammoniakemissie." "Met het verlagen van het ruw eiwit van 172 gram naar 152 gram in het rantsoen, heb ik echt stappen gemaakt in het reduceren van ammoniakemissie", geeft Sjoerd aan. Bij aanvang van het project voerde Reitsma nog 172 gram  Ruw Eiwit (RE) in het totaal rantsoen. "Het eiwitgehalte verlagen in het rantsoen is niet simpelweg eiwitcomponenten eruit halen. Het is stap voor stap aanpassingen doen in het rantsoen op basis van ureum en gezondheid van de koeien." Het melkveebedrijf is intensief en daarmee past het om energierijke grondstoffen aan te kopen. Hiermee wordt de energie verhoogd in het rantsoen, waardoor het ruw eiwit per kVEM daalt. Reitsma voert de melkkoeien jaarrond dezelfde graskuil (lasagnekuil) met mais. Daarnaast wordt er met behulp van losse grondstoffen zoals maisvlokken en bestendige raap bijgestuurd. 

Sproeisysteem

Afgelopen jaar heeft de melkveehouder geïnvesteerd in een sproeisysteem om de ammoniakemissie verder te verlagen. Het sproeisysteem is zowel tussen de ligboxen als tussen de ligboxen en het voerhek geïnstalleerd. Dit sproeisysteem heeft afgelopen jaar bij Reitsma 30% ammoniakreductie opgeleverd. "Er komt door het sproeisysteem meer water in de mestput. Tijdens het groeiseizoen hoeft dat niet te leiden tot een tekort aan opslagcapaciteit. Gebruik van water sluit dan juist goed aan bij het verdund uitrijden van drijfmest, dat ook een emissiereducerend effect heeft", geeft Tom aan. "Aan de andere kant moet tijdens het stalseizoen wel extra opslagcapaciteit beschikbaar komen en daarom heeft Sjoerd gelijktijdig geïnvesteerd in extra mestopslag." Sjoerd: "In een winterseizoen komt er ongeveer 900 kuub extra water bij in de mestput. Reken op ongeveer 10 liter/m2/dag, die ruimte moet je wel hebben of creëren."

Melkveebedrijf  Reitsma	Jaarlijks ruw  eiwit g/kg  DS (RE)	VEM	RE/kVEM  verhouding
2020	172	983	175
2021	165	983	168
2022	158	987	160
2023	154	1003	154
2024	152	986	154
Streefwaarde	<150	>970	155

Economische voordelen emissiemanagement

Het verlagen van het eiwitgehalte in het rantsoen - met behoud van melkproductie - levert een kostenbesparing in eiwitaankoop op en een reductie van mestafzetkosten. Er ontstaat al snel een win-win situatie met een efficiënter gebruik van mest en ruwvoer. Sjoerd: "Sturen op laag eiwit in het rantsoen en jaarrond een ureum van 14 betaalt zich snel uit. Afgelopen jaar heb ik 400 kuub mest minder afgevoerd". De investeringen in een sproeisysteem op de roosters heeft een gunstig effect op verlagen van de ammoniakemissie, maar is economisch minder goed rond te rekenen. Sjoerd: "Op het moment dat er via de regelgeving extra ruimte komt in de vergunning, wordt het pas economisch interessant. Belangrijk is dat de verlaagde ammoniakemissie geborgd moet worden, dat is het lastige in het verhaal. De overheid is nog niet zo ver. Maar als we zelf niks aantonen, krijgen we de extra ruimte zeker niet." Tom: "Emissiemanagement is maatwerk per bedrijf, afhankelijk van bedrijfsomstandigheden en bedrijfsvoering. Het ondernemerschap van de melkveehouder bepaalt vooral het succes van de maatregelen op het gebied van emissiereductie." Sjoerd en Tom zijn optimistisch over de mogelijkheden die innovatie en vakmanschap bieden: "Met deelname aan het Netwerk Praktijkbedrijven en sturen op emissie zetten we ons in voor meer ondernemersruimte."

Bekijk de vlog van Tom en Sjoerd

Meetbare resultaten met eenvoudige toepassingen

DLV Advies helpt je om emissiemanagement praktisch en resultaatgericht toe te passen. We hebben een eigen meetinstrument ontwikkeld waarmee je kunt zien welke maatregelen op jouw bedrijf daadwerkelijk leiden tot minder emissie. Zo krijg je inzicht in wat wérkt – en kun je gericht sturen.

Van meting tot vergunning, van strategie tot uitvoering: we denken met je mee en geven eerlijk, helder en no-nonsense advies. Zodat jij stappen kunt zetten die passen bij jouw bedrijf én bij de eisen van morgen.

Benieuwd wat emissiemanagement voor jouw bedrijf kan opleveren? Vul onderstaand fomulier in en wij nemen contact met je op. 

Dit artikel is overgenomen van de Dairy Academy Magazine 2025