Regeneratief begrazen: de koe als motor voor bodemgezondheid

Regeneratief begrazen is een relatief nieuwe benadering binnen de Nederlandse landbouw. Waar beweiding vaak wordt bekeken vanuit grasproductie en voerwinning, draait deze methode juist om het versterken van het bodemleven. Het uitgangspunt: een gezonde bodem vormt de basis voor een toekomstbestendig landbouwsysteem. Volgens Sanne Beld is regeneratief begrazen niet gebonden aan een specifieke grondsoort, regio of diercategorie. "De principes zijn overal toepasbaar, maar vragen wel om maatwerk. Het gaat niet om het volgen van een vast systeem, maar om het begrijpen van de context van je eigen bedrijf." Voor ondernemers die geïnteresseerd zijn in de methode geldt daarom vooral: begin klein, experimenteer en leer van de resultaten op je eigen bedrijf.

De rol van het vee

Binnen regeneratief begrazen wordt vee bewust ingezet als onderdeel van het ecosysteem. Dieren grazen gedurende een korte periode intensief op een perceel, waarna een langere rustperiode volgt. Tijdens het grazen laten zij mest en urine achter en vertrappen zij een deel van het gewas. Dit organische materiaal voedt het bodemleven en draagt bij aan de opbouw van organische stof. Een van de onderwerpen die veel discussie opriep, was de geadviseerde minimale grashoogte van ongeveer 15 centimeter. De achterliggende gedachte is dat planten hierdoor voldoende bladoppervlak behouden om te herstellen en diepere wortels te ontwikkelen. Daarnaast voorkomt het selectief grazen door dieren. De boodschap van Sanne was duidelijk: elke keuze die een ondernemer maakt, heeft invloed op de bodemgezondheid. Het gaat daarbij niet om verboden of verplichtingen. Ook grondbewerking of kunstmestgebruik kunnen onderdeel blijven van de bedrijfsvoering. Wel helpt het om bewust te zijn van de effecten die deze keuzes hebben op het bodemleven en de ontwikkeling van het systeem op langere termijn.

Onder- én overbegrazing

Tijdens de bijeenkomst werd ook stilgestaan bij de gevolgen van onder- en overbegrazing. In veel situaties wordt volgens Sanne onvoldoende gekeken naar de impact hiervan op het ecosysteem. Bij onderbegrazing ontstaat vaak selectief graasgedrag, waardoor bepaalde planten steeds opnieuw worden benut en andere soorten blijven staan. Hierdoor wordt het potentieel van de aanwezige vegetatie niet volledig benut. Overbegrazing heeft juist een negatief effect op de veerkracht van de bodem en het herstelvermogen van het ecosysteem. Voor veel deelnemers bood deze manier van kijken nieuwe inzichten. De koe werd niet langer uitsluitend gezien als producent van melk of vlees, maar als een belangrijke schakel in het versterken van biodiversiteit, bodemkwaliteit en natuurlijke processen.

Praktijkvoorbeelden in het veld

Na de lunch verplaatste het programma zich naar buiten. Op het bedrijf van Sander Tiecken kregen deelnemers een toelichting op de bedrijfsvoering en werd een profielkuil bekeken. Dit leidde tot waardevolle gesprekken over bodemstructuur, wortelontwikkeling en de praktische toepassing van verschillende beweidingssystemen. De bijeenkomst maakte duidelijk dat regeneratief begrazen geen vast recept is, maar een manier van denken waarbij bodemgezondheid het vertrekpunt vormt. Door bewuster naar de samenhang tussen bodem, plant en dier te kijken, ontstaan nieuwe mogelijkheden om te werken aan een robuust en toekomstbestendig landbouwsysteem.

Kennis delen binnen de extensiveringsgroepen

De kennisbijeenkomst werd georganiseerd voor deelnemers van de Extensiveringsgroep Zuidelijke IJsselvallei. Het uitwisselen van ervaringen, praktijkkennis en nieuwe inzichten vormt een belangrijk onderdeel van deze groepen. Juist door samen te kijken naar mogelijkheden en uitdagingen op bedrijfsniveau ontstaat ruimte voor ontwikkeling en innovatie binnen de sector.
 

Mede mogelijk gemaakt door

De extensiveringsregeling wordt gefinancieerd door ELFPO Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.