Samen leren van de praktijk: project ‘Stoppen met couperen van varkensstaarten’

Leren van lange staarten
De deelnemende bedrijven fokken inmiddels biggen op met intacte staarten, waarbij het aantal dieren per ronde volgens de projectafspraken toeneemt. De eerste fase van het project stond in het teken van nulmetingen, observaties in de stal, scoring van necrose en bijtgedrag en intensieve begeleiding. Een belangrijk inzicht uit deze eerste maanden is dat necrose – het afsterven van het uiteinde van de staart – vaak voorafgaat aan bijtgedrag. Door necrose ontstaan korsten op de staart, die soms loslaten. Dit trekt de aandacht van andere dieren, die eraan gaan sabbelen. Wanneer er vervolgens bloed vrijkomt, ontstaat het risico op echt bijtgedrag. “In veel gevallen wordt dus niet gebeten op een volledig gezonde staart, maar op een staart die al beschadigd of ontstoken is,” licht projectbegeleider Jan Essens toe. “We weten nu meer over de oorzaken, maar de oplossing vraagt om een brede aanpak.”

Gezondheid en management als basisvoorwaarden
De deelnemers zijn unaniem: het succes van langere staarten hangt nauw samen met gezondheid, klimaat, voeding en management. Kleine verstoringen, zoals diarree na spenen of te weinig wateropname, kunnen al leiden tot ontstekingsprocessen. “Een goed klimaat, rust in de groep en een constante voeropname zijn cruciaal,” aldus een deelnemer. Vooral in de periode tussen twee en vijf weken na spenen ontstaan de meeste problemen. De timing verschilt per bedrijf en zelfs per groep. Ook zijn er verschillen zichtbaar tussen bedrijven met droogvoer en brijvoer, al zijn daar nog geen harde conclusies aan verbonden.

Samen zoeken naar werkbare oplossingen
Tijdens de bijeenkomst werden verschillende oplossingsrichtingen besproken. Denk aan het inzetten van hokverrijking (touwen, jutezakken, luzerne), vroegtijdige signalering van necrose en het verbeteren van de voer- en wateropname. Ook genetica speelt een rol. Meggie Habets van Topigs Norsvin liet zien dat er mogelijkheden zijn om te fokken op sociaal gedrag en verminderde gevoeligheid voor necrose. Toch benadrukt zij: “Uit de eerste onderzoeken blijkt dat ongeveer 86% van de problemen wordt veroorzaakt door omgevingsfactoren. Genetica is een puzzelstukje, maar niet de hele puzzel.”

Openheid, reflectie en realisme onder deelnemers
De deelnemers zijn realistisch over de uitdagingen en tegelijkertijd positief over de richting van het project. Er wordt open gesproken over twijfels, bijvoorbeeld over de impact van necrose op het dierenwelzijn en of couperen in sommige gevallen toch minder schade veroorzaakt. Tegelijk is er brede erkenning dat de sector moet veranderen en dat samenwerking de sleutel is. “Het vraagt iets van ons allemaal. Je kunt dit niet alleen. Juist daarom is dit project zo waardevol,” aldus een van de deelnemers.

Toekomstgericht, maar met beide benen in de stal
De komende periode wordt gewerkt aan het verfijnen van managementmaatregelen en het verdiepen van kennis. Er wordt gekeken naar de mogelijkheden voor waterregistratie, gezondheidsmetingen en aanvullende voerstrategieën. Het project ‘Stoppen met couperen van varkensstaarten’ laat zien dat de omschakeling vraagt om maatwerk, samenwerking en vasthoudendheid. Er is geen standaardrecept, maar wél gedeeld eigenaarschap over het proces.

Samen werken de deelnemende ondernemers, adviseurs en experts stap voor stap verder aan een toekomstbestendige varkenshouderij waarin dieren met lange staarten op een verantwoorde manier kunnen worden gehouden.

Voor het project 'stoppen met couperen van varkensstaarten' wordt steun uit het ELFPO ontvangen. Het project wordt medegefinancierd door de Europese Unie.