Minder gedwongen afvoer door goed vruchtbaarheids-management

Publicatiedatum: 17 mei 2021

Meer dan 75 procent van de gezondheidsproblemen van melkkoeien vindt zijn oorsprong in de periode van de droogstand en de eerste weken na afkalven. Problemen met vruchtbaarheid staat in de top 3 redenen voor gedwongen afvoer. Vanzelfsprekend speelt het juiste moment van insemineren een belangrijke rol bij vruchtbaarheidsmanagement, maar onderschat niet hoe consequent een hygiëneprotocol in acht nemen het risico op vruchtbaarheidsproblemen sterk vermindert.

Michiel Meindertsma, adviseur Mest & Mineralen: “Op het moment dat je bezig bent om het rietje klaar te maken voor insemineren moeten je pistolet en schaar schoongemaakt en gedesinfecteerd zijn.”

Juiste moment van insemineren

Bij koeien die in productie zijn, is de conditie en de gezondheid van groot belang bij de beslissing wel of niet te gaan insemineren. Koeien die meer dan één punt in conditie verliezen laten hun tocht 14 dagen later zien dan koeien die een halve punt in conditie verminderen. De kans dat koeien met veel conditieverlies drachtig worden na de eerste inseminatie is 17%, terwijl het bij koeien die een halve punt minder hebben 65% is.

Negatieve energiebalans

Het is belangrijk om tijdens de transitieperiode de ontwikkeling van de vetreserves van de koe in de gaten te houden. Met een negatieve energiebalans heeft de koe onvoldoende voeropname en het lichaamsvet wordt afgebroken. Daarmee vergroot de kans op aan de nageboorte blijven staan, baarmoederontsteking en slepende melkziekte (ketose). Het risico op ketose in de eerste weken na het afkalven vermindert door de koeien in een conditiescore tussen de 3,0 en 3,5 te houden. Bij Holsteins moet de score dichter bij de 3 dan bij de 3,5 liggen. Een negatieve energiebalans na het afkalven zorgt er ook voor dat koeien slecht tochtig worden en de tochtexpressie vermindert. In de droogstand en na het afkalven is het rantsoen absoluut een punt van aandacht. In de droogstand mag de koe niet te vet zijn, bij het afkalven ligt het risico van te veel vetafbraak op de loer. Voorkom plotselinge overgangen in het rantsoen of een eenzijdig rantsoen, want ook dit werkt negatief door op de gezondheid en vruchtbaarheid. Uit een onderzoek van Saskia van der Drift, dierenarts en onderzoeker GD, bleek dat bij een positieve energiebalans maar te weinig eiwitvoorziening, er spierafbraak kan starten. Ook spierafbraak leidt tot een verminderde weerstand van de dieren.

Werk hygiënisch bij het afkalven

Vlot en hygiënisch afkalven bevordert een regelmatige cyclus. Bij drachtige vaarzen zijn circa twee maanden voor het afkalven de slotgaten al open. De natuurlijke bescherming is dus deels weg en infecties liggen op de loer. Hygiënisch werken en een schoon ligbed zijn van groot belang om mastitis te voorkomen. Michiel: “Tijdens het afkalven staat de baarmoederhals helemaal open en ontstaan vaak wondjes aan de geboorteweg. Besmettingen en ontstekingen voorkom je door hygiënisch te werken in een schone afkalfbox, schone verlostouwtjes of andere hulpmiddelen te gebruiken, een glijmiddel aan te wenden en handen goed te wassen en te ontsmetten. Reinig en ontsmet de achterkant van de koe vlak voor ze afkalft. Lijkt de koe na het afkalven niet ‘lekker in haar vel’ te zitten, temperatuur haar dan. Is haar temperatuur rond de 38 graden Celsius, dan kan ze melkziekte hebben. Bij 39 graden Celsius of hoger kan ze last hebben van mastitis, baarmoederontsteking of longontsteking. Neem bij twijfel contact op met de dierenarts om te laten vaststellen wat de oorzaak is en start op basis van de diagnose een gerichte behandeling. Uitstel heeft een negatieve invloed op de vruchtbaarheid."

Registreer

Alleen als duidelijk is dat de koe tochtig is, kan op het juiste moment geïnsemineerd worden. Als koeien niet, slecht of laat tochtig zijn, verlengt de tussenkalftijd en als de productie niet op peil blijft daarmee de kosten. Routinematig controleren op tochtigheid vanaf een dag of 10 na het afkalven is een mogelijkheid. Observeer drie keer per dag op een rustig moment de dieren zo’n 15 minuten. Gebruik eventueel een stappenteller of een sensor/tochtdetector voor de activiteitsmetingen 24/7 jaarrond. Vervolgens is het juist interpreteren van de data van belang om de werkelijke tocht te bepalen. Maak gebruik van routinematig drachtcontrole door een dierenarts of vruchtbaarheidsspecialist. Daarnaast is het registreren van de gegevens in een diermanagementprogramma zeer effectief. Bij twijfel over de tochtigheid, kun je dan altijd nog even terugkijken.

Houd een administratie bij met daarin de volgende informatie (ook de gegevens van drachtige koeien!):

  • Gemiddeld aantal dagen in lactatie
  • Tussenkalftijd
  • Gemiddelde productie
  • Dagen tot de eerste inseminatie
  • Dagen tot eerste tocht
  • Het aantal inseminaties per drachtigheid
  • Het aantal inseminaties per geïnsemineerde koe
  • Welke stieren bevruchten goed en welke minder goed op mijn bedrijf

Een mogelijke optie is progesteronmeting in de melk. Daarmee worden typen tocht herkent maar ook afwijkende vruchtbaarheidscycli.

Meer informatie

In het project Voorkomen is beter dan genezen werkt DLV Advies samen met MS Schippers en Royal GD bij het adviseren van melkveehouders over een goede hygiëne op de ‘werkvloer’ zodat ze gedwongen afvoer kunnen voorkomen. Het project is mede mogelijk door steun van de provincies Limburg, Drenthe, Utrecht en Friesland en het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.

Voor meer informatie kunt u terecht bij Gijs van Loon, Edith Finke, Ids van der Ploeg en Michiel Meindertsma.

 

 

 

Total Circulair Farm Concept: Plonstoilet in gebruik

Sinds 2019 is er bij drie Brabantse varkenshouders gestart met de realisatie van een nieuw stalsysteem. Het concept dient de vorming van methaan, ammoniak...

Lees verder

Met goed voer de winter in

Een nat voorjaar, warme temperaturen, gras dat snel groeit, land wat later dan gebruikelijk berijdbaar is, dit zijn de kenmerken van het voorjaar 2021....

Lees verder

Meer nieuws

Wilt u onze nieuwsbrief ontvangen?


De nieuwsbrief van DLV Advies wordt een keer per maand verstuurd met de meest interessante en actuele ontwikkelingen in de agrarische sector. Incidenteel kunt u nieuws en informatie ontvangen in een extra nieuwsbrief. Uw persoonsgegevens worden conform onze privacyverklaring verwerkt.

* verplichte velden

Om u beter van dienst te kunnen zijn, maakt DLV Advies gebruik van cookies. Door op "Akkoord" te klikken of door gebruik te blijven maken van deze website, gaat u akkoord met het plaatsen van deze cookies. Lees meer over hoe wij cookies gebruiken in ons Privacybeleid